Masz orzeczenie o niepełnosprawności i pobierasz świadczenie wspierające albo dopiero o nie wnioskujesz – i nagle okazuje się, że orzeczenie niedługo wygasa. Co się wtedy dzieje? Czy tracisz prawo do świadczenia? Na szczęście nie wszystko jest stracone, jeśli zareagujesz odpowiednio wcześnie. Sprawdź, co należy zrobić, by nie stracić wsparcia.
Czym jest świadczenie wspierające?
Świadczenie wspierające to forma finansowego wsparcia dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami, wypłacana bezpośrednio tej osobie – nie opiekunowi. Wprowadzono je ustawą z dnia 7 lipca 2023 r., a pierwsze wypłaty ruszyły od 1 stycznia 2024 r.
Żeby je otrzymać, trzeba spełnić kilka warunków: mieć ukończone 18 lat, mieszkać na terytorium Polski, posiadać polskie obywatelstwo lub innego kraju Unii Europejskiej/ Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a w przypadku braku takiego obywatelstwa – mieć dostęp do rynku pracy, nie przebywać w placówce zapewniającej całodobową opiekę (np. domu pomocy społecznej), a przede wszystkim – posiadać decyzję Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, czyli WZON, ustalającą poziom potrzeby wsparcia na co najmniej 70 punktów.
Co ważne, świadczenie wspierające nie zależy od dochodów rodziny. Jest wolne od podatku dochodowego i nie podlega zajęciu komorniczemu.
Ile wynosi świadczenie wspierające?
Wysokość świadczenia wspierającego zależy od liczby punktów przyznanych przez WZON. Im wyższa punktacja, tym wyższe świadczenie – obliczane jako procent renty socjalnej. Aktualnie wygląda to następująco:
- 70-74 punkty (40% renty socjalnej) to 752 zł miesięcznie,
- 75-79 punktów (60% renty socjalnej) to 1128 zł miesięcznie,
- 80-84 punkty (80% renty socjalnej) to 1504 zł miesięcznie,
- 85-89 punktów (120% renty socjalnej) to 2255 zł miesięcznie,
- 90-94 punkty (180% renty socjalnej) to 3383 zł miesięcznie,
- 95-100 punktów (220% renty socjalnej) to 4134 zł miesięcznie.
Kwota automatycznie rośnie przy każdej waloryzacji renty socjalnej, która odbywa się w marcu.
Orzeczenie wygasa – co to znaczy dla Twojego świadczenia?
To pytanie zadaje sobie wiele osób. Odpowiedź zależy od tego, na jakim etapie jesteś.
Jeśli masz już decyzję WZON i pobierasz świadczenie z ZUS, kluczowe jest, czy decyzja WZON jest terminowa. Decyzja WZON wydawana jest maksymalnie na 7 lat – i to jej data ważności decyduje o ciągłości prawa do świadczenia wspierajacego, nie data ważności samego orzeczenia o niepełnosprawności. Orzeczenie o niepełnosprawności jest natomiast warunkiem, który należy spełnić, żeby w ogóle złożyć wniosek do WZON.
Problemy pojawiają się na wcześniejszym etapie – zanim jeszcze uzyskasz decyzję WZON.
Co się dzieje, gdy orzeczenie wygaśnie w trakcie postępowania WZON?
Wyobraź sobie taką sytuację: wniosek do WZON złożony, czekasz na termin posiedzenia, a tymczasem Twoje orzeczenie o niepełnosprawności właśnie traci ważność. To poważny problem. Postępowanie w WZON zostanie zawieszone albo umorzone, bo ważne orzeczenie jest warunkiem wydania decyzji o poziomie potrzeby wsparcia.
W takiej sytuacji należy jak najszybciej złożyć wniosek o nowe orzeczenie do powiatowego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności. Dopiero po jego uzyskaniu możesz wznowić postępowanie w WZON lub złożyć nowy wniosek.
Żeby do tego nie dopuścić, warto monitorować datę ważności orzeczenia i złożyć wniosek o jego przedłużenie odpowiednio wcześniej – najlepiej na 3 miesiące przed wygaśnięciem.
Jak złożyć wniosek o świadczenie wspierające do ZUS?
Gdy masz już prawomocną decyzję WZON z wynikiem co najmniej 70 punktów, możesz złożyć wniosek o świadczenie wspierające do ZUS. Wniosek składa się wyłącznie elektronicznie – przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS), portal Empatia lub bankowość elektroniczną wybranych banków. Nie ma możliwości złożenia go w wersji papierowej ani wysłania pocztą.
Do logowania potrzebujesz profilu zaufanego, e-dowodu lub kwalifikowanego podpisu elektronicznego. We wniosku podajesz numer decyzji WZON oraz numer rachunku bankowego do wypłaty. Po pozytywnej decyzji świadczenie trafia co miesiąc na wskazane konto.
Pilnuj terminu trzech miesięcy
Jest jedna zasada, o której absolutnie nie możesz zapomnieć. Jeśli złożysz wniosek do ZUS w ciągu 3 miesięcy od wydania decyzji WZON, świadczenie zostanie Ci wyrównane wstecznie – od momentu złożenia wniosku do WZON. Złożysz go choćby dzień po tym terminie? Tracisz prawo do wyrównania za cały ten okres. Termin trzech miesięcy jest nieprzekraczalny i nie podlega przywróceniu nawet w wyjątkowych okolicznościach.
Podsumowanie
Podsumowując, posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności lub ubieganie się o nie jest wymagane podczas składania wniosku do WZON. O ciągłości świadczenia wspierającego decyduje data decyzji WZON, a nie data ważności orzeczenia. Problem pojawia się jednak przed uzyskaniem decyzji WZON – jeśli orzeczenie o niepełnosprawności wygaśnie w trakcie postępowania, zostaje ono zawieszone. Z tego powodu należy pilnować daty jego wygaśnięcia i odnowić orzeczenie, składając wniosek o kolejne z wyprzedzeniem 3-6 miesięcy.
Co to jest świadczenie wspierające?
Świadczenie wspierające to comiesięczne wsparcie finansowe dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami, wypłacane przez ZUS bezpośrednio osobie z niepełnosprawnością – niezależnie od dochodów jej ani rodziny. Jego wysokość zależy od liczby punktów przyznanych przez WZON i wynosi od 40% do 220% renty socjalnej.
Jak uzyskać świadczenie wspierające?
Najpierw musisz złożyć wniosek do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności (WZON) o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia. Jeśli uzyskasz co najmniej 70 punktów, możesz złożyć wniosek o świadczenie wspierające do ZUS – wyłącznie elektronicznie, przez PUE ZUS, portal Empatia lub bankowość elektroniczną. Pamiętaj o terminie 3 miesięcy od decyzji WZON, żeby zachować prawo do wyrównania.
Co zrobić, gdy orzeczenie o niepełnosprawności wygasa w trakcie ubiegania się o świadczenie?
Jeśli orzeczenie wygaśnie w trakcie postępowania w WZON, postępowanie zostanie zawieszone. Musisz jak najszybciej uzyskać nowe orzeczenie w powiatowym zespole ds. orzekania, a następnie wznowić lub złożyć od nowa wniosek do WZON. Dlatego zawsze warto złożyć wniosek o odnowienie orzeczenia z wyprzedzeniem co najmniej 3 miesięcy przed jego wygaśnięciem.