Śmierć osoby pobierającej świadczenie wspierające rodzi wiele pytań dotyczących niewypłaconych środków z ZUS. Czy świadczenie przepada wraz ze śmiercią beneficjenta? Kto może otrzymać pieniądze za ostatni miesiąc życia i kiedy konieczne jest postępowanie spadkowe? Wyjaśniamy, co dzieje się ze świadczeniem wspierającym po śmierci osoby uprawnionej oraz jakie terminy i formalności mają kluczowe znaczenie dla rodziny.
Co to jest świadczenie wspierające i komu przysługuje?
Świadczenie wspierające to stosunkowo nowe rozwiązanie, które trafiło do polskiego prawa w 2024 roku. Przysługuje osobom, które ukończyły 18 lat i uzyskały decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia na minimum 70 punktów w skali WZON. Im więcej punktów – tym wyższe świadczenie.
Warto wiedzieć, że świadczenie wspierające ZUS wypłaca niezależnie od emerytury czy renty. Osoba pobierająca rentę z tytułu niezdolności do pracy może jednocześnie otrzymywać świadczenie wspierające bez żadnego potrącenia.
Ile wynosi świadczenie wspierające?
Wysokość świadczenia zależy od liczby przyznanych punktów i jest wyrażona jako procent renty socjalnej. Kwoty rosną automatycznie wraz z każdą waloryzacją renty socjalnej, więc świadczenie nie traci na wartości z upływem czasu.
Aktualne kwoty świadczenia wspierającego wyglądają następująco:
- 70-74 punkty (40% renty socjalnej) to 752 zł miesięcznie,
- 75-79 punktów (60% renty socjalnej) to 1128 zł miesięcznie,
- 80-84 punkty (80% renty socjalnej) to 1504 zł miesięcznie,
- 85-89 punktów (120% renty socjalnej) to 2255 zł miesięcznie,
- 90-94 punkty (180% renty socjalnej) to 3383 zł miesięcznie,
- 95-100 punktów (220% renty socjalnej) to 4134 zł miesięcznie.
Kwoty są zaokrąglone do pełnych złotych w górę. Świadczenie wspierające jest wolne od podatku dochodowego i nie podlega zajęciu komorniczemu.
Co dzieje się ze świadczeniem wspierającym po śmierci beneficjenta?
To pytanie, z którym rodziny zwracają się do nas najczęściej. Zasady są precyzyjne i warto je znać, zanim minie ustawowy termin.
Co się dzieje, gdy orzeczenie wygaśnie w trakcie postępowania WZON?
Prawo do świadczenia wspierającego wygasa z dniem śmierci osoby uprawnionej. Jednak ustawa przewiduje ważny wyjątek: świadczenie przysługuje w pełnej wysokości za cały miesiąc, w którym nastąpił zgon – niezależnie od tego, który to był dzień.
Jeśli więc osoba pobierająca świadczenie wspierające zmarła 27 maja, rodzina ma prawo do świadczenia za pełny maj. Nie za 27 dni – za cały miesiąc.
Kto dostaje pieniądze – i jak?
Odpowiedź zależy od tego, czy świadczenie za ostatni miesiąc zdążyło trafić na konto osoby zmarłej.
Jeśli nie zostało jeszcze wypłacone – ZUS przeleje je na rachunek bankowy osoby zmarłej. Kwota ta wchodzi w skład spadku i przechodzi na spadkobierców zgodnie z ogólnymi przepisami prawa spadkowego.
Osobną ścieżką dysponuje osoba, która wspólnie z beneficjentem zamieszkiwała i prowadziła gospodarstwo domowe. Taka osoba może samodzielnie ubiegać się o wypłatę świadczenia za miesiąc zgonu – bez konieczności przeprowadzania postępowania spadkowego. Roszczenie to wygasa po upływie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby uprawnionej, dlatego nie warto zwlekać.
A co z zaległymi świadczeniami?
Czasem zdarza się, że osoba z niepełnosprawnością złożyła wniosek o świadczenie wspierające do ZUS, ale przed wydaniem decyzji zmarła. W takiej sytuacji spadkobiercy mogą wystąpić o wypłatę zaległego świadczenia – za okres, gdy osoba miała do niego prawo, ale go nie otrzymała. Wymaga to jednak uprzedniego przeprowadzenia postępowania spadkowego i złożenia stosownego wniosku.
Jak uzyskać świadczenie wspierające – krok po kroku
Zanim rodzina stanie przed pytaniem o dziedziczenie, warto wiedzieć, jak w ogóle uzyskać świadczenie wspierające dla bliskiej osoby z niepełnosprawnością.
Pierwszym krokiem jest uzyskanie decyzji WZON, które określa liczbę punktów potrzeby wsparcia. Do ubiegania się o świadczenie wspierające uprawnia uzyskanie co najmniej 70 punktów. Dopiero na tej podstawie można złożyć wniosek o świadczenie wspierające do ZUS. Można to zrobić wyłącznie elektronicznie przez PUE ZUS, portal Emp@tia lub bankowość elektroniczną wybranych banków. Nie ma możliwości złożenia papierowego wniosku w placówce. Do jego złożenia potrzebny jest profil zaufany lub e-dowód.
Pilnuj terminu – to ma znaczenie finansowe
Wniosek do ZUS należy złożyć w ciągu 3 miesięcy od wydania decyzji WZON. Przekroczenie tego terminu o choćby jeden dzień oznacza utratę prawa do wyrównania wstecznego. Termin jest nieprzekraczalny – nie można go przywrócić nawet przy pobycie w szpitalu czy problemach technicznych.
Podsumowanie
Świadczenie wspierające nie przepada automatycznie po śmierci osoby uprawnionej. Za miesiąc, w którym nastąpił zgon, przysługuje pełna kwota świadczenia, a niewypłacone środki mogą zostać przekazane spadkobiercom albo osobie wspólnie zamieszkującej z beneficjentem. Kluczowe znaczenie mają jednak terminy i sposób dochodzenia należności.
Warto pamiętać również, że w przypadku zaległych świadczeń możliwe jest dochodzenie wypłaty po zakończeniu postępowania spadkowego. Znajomość tych zasad pozwala uniknąć utraty należnych środków i sprawniej przejść przez formalności po śmierci bliskiej osoby.
Ile wynosi świadczenie wspierające w 2025 roku?
Wysokość zależy od liczby przyznanych punktów i wynosi od 40% do 220% renty socjalnej. Przy 70-74 punktach to ok. 792 zł miesięcznie, przy najwyższym progu 95-100 punktów – 4 353 zł. Kwoty rosną automatycznie przy każdej waloryzacji renty socjalnej.
Czy niewypłacone świadczenie wspierające wchodzi w skład spadku?
Tak – jeśli świadczenie wspierające za miesiąc zgonu nie trafiło na konto osoby uprawnionej przed jej śmiercią, ZUS przeleje je na rachunek bankowy osoby zmarłej i kwota ta wejdzie w skład spadku. Osoba, która zamieszkiwała wspólnie z beneficjentem i prowadziła z nim wspólne gospodarstwo, może też ubiegać się o to świadczenie samodzielnie – bez postępowania spadkowego, w terminie 12 miesięcy od dnia zgonu.