Świadczenie wspierające to nowe rozwiązanie, które ma na celu finansowe wsparcie osób z niepełnosprawnościami w pokryciu dodatkowych kosztów wynikających z ich ograniczonej samodzielności. Informacja o przyznanej kwocie oraz cała procedura składania wniosku często budzi wiele pytań. W niniejszym artykule wyjaśniamy, czym jest świadczenie wspierające, dla kogo jest przeznaczone i jak krok po kroku wygląda proces ubiegania się o nie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.
Co to jest świadczenie wspierające z ZUS?
Świadczenie wspierające to świadczenie pieniężne, które przysługuje bezpośrednio osobie z niepełnosprawnością, a nie jej opiekunowi. Jego głównym celem jest pomoc w częściowym pokryciu kosztów związanych z potrzebą wsparcia. W istocie – poprawa jakości życia i zwiększenie stopnia samodzielności w codziennym funkcjonowaniu.
Rola Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w tym procesie polega na wypłacie środków. Zanim jednak złożysz wniosek o świadczenie wspierające do ZUS, musisz uzyskać kluczową decyzję. To Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (WZON) określa, na jakim poziomie dana osoba potrzebuje wsparcia, wyrażając to w punktach. Dopiero taka decyzja uprawnia do złożenia wniosku do ZUS.
Kto otrzyma świadczenie wspierające?
Świadczenie wspierające jest przeznaczone dla osób, które spełniają łącznie dwa podstawowe warunki:
- Posiadają status osoby z niepełnosprawnością (potwierdzony orzeczeniem o niepełnosprawności, o stopniu niepełnosprawności albo grupą inwalidztwa).
- Uzyskały decyzję WZON ustalającą poziom potrzeby wsparcia na poziomie minimum 70 punktów.
Bez decyzji WZON, która określa liczbę punktów wsparcia, niemożliwe jest złożenie skutecznego wniosku o świadczenie wspierające. Zgodnie z ustawą, aby ubiegać się o świadczenie, należy najpierw złożyć wniosek do WZON o wydanie takiej decyzji. Wniosek ten składa się po ukończeniu 18. roku życia.
Warto pamiętać, że jest to świadczenie dla osoby z niepełnosprawnością, a nie automatycznie dla opiekuna osoby niepełnosprawnej.
Ile wynosi świadczenie wspierające z ZUS?
Wysokość świadczenia jest ściśle powiązana z liczbą punktów potrzeby wsparcia, które zostały ustalone w decyzji WZON. Im wyższa punktacja, tym wyższe świadczenie. Jego kwota jest obliczana jako procent kwoty renty socjalnej obowiązującej w danym roku. Może ono wynosić od 40% do 220% wysokości renty socjalnej, jeśli osoba uzyskała od 70 do 100 punktów potrzeby wsparcia.
W praktyce oznacza to, że dwie osoby niepełnosprawne, które otrzymały po 70 punktów, otrzymają świadczenie w tej samej wysokości, które jest na najniższym ustawowym poziomie. Świadczenie jest wypłacane co miesiąc.
Kiedy można składać wniosek o świadczenie wspierające?
Możliwość składania wniosku o świadczenie wspierające do ZUS rozpoczęła się od 1 stycznia 2024 roku. Jednak ustawa zakłada etapowe wprowadzanie świadczenia. Oznacza to, że nie wszyscy uprawnieni mogą złożyć wniosek od razu.
Terminy składania wniosków zależą od liczby punktów potrzeby wsparcia określonych przez WZON:
- Od 2024 roku: osoby, które uzyskały 87-100 punktów.
- Od 2025 roku: osoby, które uzyskały 78-86 punktów.
- Od 2026 roku: osoby, które uzyskały 70-77 punktów.
Jest to bardzo ważna informacja, ponieważ bez upływu odpowiedniego terminu ZUS nie będzie mógł rozpatrzyć wniosku o świadczenie wspierające.
Jak złożyć wniosek o świadczenie wspierające?
Procedura składania wniosku o świadczenie wspierające jest scentralizowana i odbywa się wyłącznie w formie elektronicznej. Nie ma możliwości złożenia go osobiście w placówce ZUS.
Aby złożyć wniosek, musisz:
- Uzyskać decyzję WZON – To jest pierwszy i najważniejszy krok. Bez decyzji o potrzebie wsparcia (minimum 70 punktów) złożenie wniosku do ZUS jest bezcelowe.
- Skorzystać z kanałów elektronicznych – Wniosek do ZUS składa się przy użyciu formularza ZUS SWN za pośrednictwem:
o Platformy Usług Elektronicznych (PUE) ZUS.
o Portalu Emp@tia.
o Bankowości elektronicznej, jeśli bank udostępnia taką usługę.
W formularzu ZUS SWN należy podać m.in. numer decyzji WZON. Nie trzeba dołączać samej decyzji w formie papierowej – ZUS powinien ją uzyskać elektronicznie z rejestru.
Ile czeka się na świadczenie wspierające?
Po złożeniu kompletnego wniosku o świadczenie wspierające wraz z wymaganą decyzją WZON, ZUS ma ustawowy termin na wydanie decyzji w sprawie przyznania świadczenia. Zazwyczaj jest to do 45 dni od daty wpłynięcia wniosku.
Należy jednak pamiętać, że czas oczekiwania na samo świadczenie wydłuża się o czas, jaki był potrzebny na uzyskanie decyzji o poziomie potrzeby wsparcia z Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności.
Świadczenie wspierające z ZUS – podsumowanie
Uzyskanie świadczenia wspierającego wymaga przejścia przez dwa kluczowe etapy. Jeśli planujesz ubiegać się o to świadczenie, Twoim pierwszym krokiem powinno być złożenie wniosku do WZON o wydanie decyzji o potrzebie wsparcia. Następnie zweryfikuj w harmonogramie (zgodnie z uzyskaną punktacją), kiedy możesz złożyć wniosek o świadczenie wspierające za pośrednictwem PUE ZUS. Przemyślana i uporządkowana procedura jest kluczem do szybkiego uzyskania decyzji.
Czy świadczenie wspierające może otrzymać opiekun osoby niepełnosprawnej?
Nie. Świadczenie wspierające przysługuje bezpośrednio i jest wypłacane osobie niepełnosprawnej, a nie jej opiekunowi.
Czy świadczenie wspierające koliduje z innymi świadczeniami?
Złożenie wniosku o świadczenie wspierające i jego przyznanie ma wpływ na niektóre inne świadczenia. Należy dokładnie sprawdzić, czy jego pobieranie nie spowoduje utraty uprawnień do dotychczas otrzymywanych form pomocy (np. specjalny zasiłek opiekuńczy lub świadczenie pielęgnacyjne).
Co należy zrobić, gdy ZUS odmówi przyznania świadczenia?
Jeśli ZUS wyda negatywną decyzję, możesz skierować sprawę na drogę sądową. Odwołanie do Sądu od decyzji składa się w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji za pośrednictwem ZUS.