ZUS przez lata zaniżał świadczenia tysiącom seniorów, stosując przepis, który Trybunał Konstytucyjny uznał za sprzeczny z ustawą zasadniczą. Jeśli jesteś osobą, która przeszła na wcześniejszą emeryturę przed czerwcem 2012 roku, możesz być ofiarą tzw. „pułapki emerytalnej”. Sprawdź, czy i w jaki sposób możesz odzyskać pieniądze i uzyskać nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych wyrównania.
Na czym polega „pułapka emerytalna”?
Problem dotyczy mechanizmu opisanego w art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. ZUS, obliczając Twoją docelową emeryturę (do której masz prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego), odejmował od zgromadzonego kapitału sumę wszystkich wypłaconych wcześniej świadczeń. W efekcie nowa emerytura była drastycznie niższa, niż powinna.
4 czerwca 2024 r. Trybunał Konstytucyjny (sygn. SK 140/20) orzekł, że to rozwiązanie jest niezgodne z Konstytucją RP dla tych osób, które zdecydowały się na przejście na wcześniejszą emeryturę przed zmianą przepisów (która nastąpiła w czerwcu 2012 roku).
Kto może ubiegać się o przeliczenie emerytury?
Szacuje się, że problem dotyczy nawet 200 000 osób. Aby mieć prawo do wyższego świadczenia bez niekorzystnych potrąceń, należy spełnić łącznie trzy warunki:
- Pobierać wcześniejszą emeryturę (np. górniczą, kolejową, nauczycielską z Karty Nauczyciela lub z tytułu pracy w szczególnych warunkach).
- Złożyć wniosek o tę emeryturę przed 6 czerwca 2012 r.
- Nabyć prawo do emerytury powszechnej po 1 stycznia 2013 r.
W grupie tej znajdują się przede wszystkim kobiety urodzone w latach 1949–1959 (z pominięciem rocznika 1953, którego dotyczą odrębne przepisy) oraz mężczyźni urodzeni w latach 1949–1954. Co ważne, szansę na wygraną mają także młodsze roczniki, np. nauczycielki urodzone do 1968 roku, które skorzystały z prawa do przejścia na emeryturę bez względu na wiek.
Czy i ile pieniędzy możesz odzyskać?
Spór z ZUS to nie tylko kwestia sprawiedliwości, ale przede wszystkim realne wsparcie Twojego domowego budżetu. Z analizy orzecznictwa sądowego wynika, że przeciętny emeryt może uzyskać:
- Miesięczną podwyżkę: średnio o ok. 1 200 zł brutto.
- Jednorazowe wyrównanie: średnia spłata za zaległe lata to ok. 64 000 zł.
- Rekordowe kwoty: w niektórych sprawach sądy nakazywały podwyżki sięgające niemal 3 000 zł miesięcznie.
Wskazane wartości to oczywiście tylko mały wycinek nakreślający problem. Co ważne, pomimo możliwości na zwiększenie świadczeń emerytalnych, na dochodzenie roszczeń nadal decyduje się tylko niewielka część uprawnionych.
Dlaczego ZUS odmawia i czy warto iść do sądu?
Mimo jasnego wyroku TK, Zakład Ubezpieczeń Społecznych masowo wydaje decyzje odmowne. Urzędnicy argumentują to brakiem publikacji wyroku w Dzienniku Ustaw. Dlaczego nie należy się tym zniechęcać? Sądy powszechne w całym kraju (m.in. w Gdańsku, Katowicach czy Lublinie) coraz częściej orzekają na korzyść obywateli. Sędziowie stosują tzw. „rozproszoną kontrolę konstytucyjności”. Oznacza to, że uznają wyrok TK za wiążący, nawet jeśli rząd zwleka z jego publikacją. Do początku 2026 roku zapadło już wiele korzystnych wyroków, które zmusiły ZUS do wypłaty wyrównań.
Jak odzyskać zaniżoną emeryturę krok po kroku?
- Sprawdź, czy ZUS zastosował wobec Ciebie potrącenie w związku z wypłatą wcześniejszej emerytury.
- Złóż do ZUS pismo – wniosek o ponowne obliczenie emerytury, w którym przedstawisz swoje argumenty.
- Po niemal pewnej odmowie z ZUS masz 30 dni na wniesienie odwołania do właściwego sądu.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie sygn. SK 140/20 to dla tysięcy seniorów realna szansa na odzyskanie pieniędzy, które bezprawnie potrącał ZUS. Statystyki są nieubłagane – średnia podwyżka świadczenia o 1 200 zł miesięcznie oraz wyrównania sięgające 64 000 zł mogą całkowicie zmienić sytuację finansową emeryta. Mimo że ZUS nadal wydaje decyzje odmowne, orzecznictwo sądów powszechnych jest po stronie obywateli.
Nie warto odkładać decyzji o wejściu na drogę prawną. Składając wniosek już teraz, zabezpieczasz swoje interesy, przerywasz bieg przedawnienia i masz szansę na podwyższenie swojej emerytury wraz z uzyskaniem wyrównania. Pamiętaj, że w starciu z tak dużą instytucją jak ZUS, czas i dobrze przygotowane dokumenty są Twoimi największymi sojusznikami w drodze do podwyższenia emerytury.
Jak odzyskać zaniżoną emeryturę – podsumowanie
Przełomowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego (sygn. SK 140/20) zakwestionował przepisy pozwalające ZUS-owi na drastyczne obniżanie emerytur osobom, które wcześniej pobierały świadczenia przedemerytalne. Problem tzw. „pułapki emerytalnej” dotyczy nawet 200 tysięcy seniorów, którzy zdecydowali się na wcześniejszą emeryturę przed czerwcem 2012 roku. Mimo że ZUS masowo wydaje decyzje odmowne, sądy powszechne konsekwentnie stają po stronie obywateli, uznając wyrok TK za wiążący i nakazując przeliczenie świadczeń. Ze względu na skomplikowaną procedurę odwoławczą oraz rygorystyczne terminy procesowe, dochodząc swoich roszczeń, warto skorzystać z profesjonalnej pomocy. Eksperci z Votum Wsparcie, posiadający bogate doświadczenie w sporach z instytucjami finansowymi (m.in. w sprawach dotyczących ubiegania się o świadczenie wspierające), zapewniają kompleksową opiekę prawną i merytoryczną na każdym etapie walki o należne pieniądze.