Decyzja WZON a orzeczenie o stopniu niepełnosprawności – dwa różne dokumenty

Od 1 stycznia 2024 roku w życie weszła nowa forma wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami – świadczenie wspierające. Wraz z nim pojawiło się wiele niejasności i pytań o to komu przysługuje świadczenie, jakie dokumenty są potrzebne do jego uzyskania. Szczególnie często mylone są dwa dokumenty – decyzja WZON dotycząca poziomu potrzeby wsparcia oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.

Czy decyzja WZON i orzeczenie o stopniu niepełnosprawności są tym samym?

Osoby starające się o przyznanie świadczenia wspierającego często łączą decyzję WZON z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, uznając je za tożsame dokumenty. Są to jednak dwa odrębne dokumenty, które mają różne znaczenie we wsparciu osób z niepełnosprawnościami. Wyjaśniamy jaka jest różnica między tymi dokumentami oraz w jaki sposób są ze sobą powiązane.

Czym jest orzeczenie o stopniu niepełnosprawności?

Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności to dokument obowiązujący w Polsce od lat. Wydawane jest przez powiatowy zespół ds. orzekania o niepełnosprawności (PZON) lub miejski zespół ds. orzekania o niepełnosprawności (MZON). Definiuje on trzy stopnie niepełnosprawności: lekki, umiarkowany lub znaczny. Dokument ten formalnie potwierdza status osoby z niepełnosprawnością i daje podstawę do przyznania takiej osobie różnego rodzaju ulg, uprawnień pracowniczych czy dofinansowań. Dokument ten zawiera również wskazania co do zatrudnienia osoby niepełnosprawnej lub potrzeby stałej opieki oraz symbol przyczyny niepełnosprawności.

Ważna informacja: Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie określa poziomu potrzeby wsparcia i nie decyduje o przyznaniu świadczenia wspierającego.

Czym jest decyzja WZON dotycząca poziomu potrzeby wsparcia?

To właśnie na podstawie tej decyzji ustalane jest prawo do przysługiwania świadczenia wspierającego osobom z niepełnosprawnościami. Od niej zależy również wysokość przyznanego świadczenia wspierającego. Decyzję wydaje Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności.

Czym jest ocena poziomu potrzeby wsparcia?

WZON nie skupia się tylko na dokumentacji medycznej, a na rzeczywistych potrzebach pomocy osobie niepełnosprawnej ze strony osób trzecich. Za pomocą przede wszystkim kwestionariusza samooceny trudności w zakresie wykonywania czynności związanych z funkcjonowaniem WOZN ocenia wiele obszarów życia, m.in.

• Korzystanie z technologii wspomagającej.
• Możliwość samodzielnego poruszania się w domu i poza domem.
• Higiena osobista.
• Możliwość samodzielnego ubierania się.
• Umiejętność podejmowania decyzji.
• Możliwość samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego.

Jak uzyskać świadczenie wspierające?

Przede wszystkim należy pamiętać, że do uzyskania świadczenia wspierającego potrzebne są dwa dokumenty. Poniżej przedstawiamy szczegółową procedurę:

Etap 1: Uzyskanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. 

W tym celu należy:

1) Złożyć wniosek do odpowiedniego PZON/MZON/WZON.

2) Zgromadzić dokumentację medyczną i ewentualne badanie przez komisję orzekającą.

3) Wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i przyznanie stopnia niepełnosprawności.

Alternatywą dla orzeczenia o niepełnosprawności jest orzeczenie z ZUS o niezdolności do pracy.

Etap 2: Decyzja WZON i ustalanie poziomu potrzeby wsparcia

1) Złożenie wniosku do właściwego WZON.

2) Dostarczenie do WZON orzeczenia o niepełnosprawności, wypełnionego kwestionariusza samooceny trudności w zakresie wykonywania czynności związanych z funkcjonowaniem, dokumentacji medycznej.

3) Otrzymanie decyzji WZON wraz z punktacją poziomu potrzeby wsparcia.

Ważna informacja!

Jeżeli punktacja WZON nie odzwierciedla rzeczywistych potrzeb można złożyć do WZON wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Etap 3: Złożenie wniosku do ZUS

Po uprawomocnieniu się decyzji WZON należy złożyć wniosek do ZUS. Można to zrobić tylko w formie elektronicznej.

Decyzja WZON a orzeczenie o stopniu niepełnosprawności – podsumowanie

Procedura uzyskania świadczenia wspierającego jest wieloetapowa i skomplikowana. Biorą w niej udział dwa organy: WZON oraz ZUS. Orzeczenie o niepełnosprawności jedynie nadaje prawo do uzyskania różnego rodzaju ulg. W odróżnieniu od decyzji WZON, orzeczenie o niepełnosprawności nie zawiera punktacji. Na podstawie punktacji poziomu potrzeby wsparcia przyznawane jest świadczenie wspierające.