Rodzice dziecka z niepełnosprawnością często zastanawiają się, na jakie wsparcie finansowe mogą liczyć. Czy świadczenie wspierające przysługuje również dzieciom? Jakie inne formy pomocy są dostępne dla niepełnoletnich? W tym artykule wyjaśniamy, na co możesz liczyć przed i po ukończeniu przez dziecko 18 lat oraz jak przygotować się do zmiany formy wsparcia.
Co to jest świadczenie wspierające i czy przysługuje dzieciom?
Świadczenie wspierające to pieniężne wsparcie wypłacane przez ZUS od stycznia 2024 roku dla osób z niepełnosprawnościami wymagających znacznej pomocy w codziennym życiu. Wysokość świadczenia zależy od liczby punktów przyznanych przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności (WZON). Kluczowa informacja dla rodziców: świadczenie wspierające przysługuje wyłącznie osobom, które ukończyły 18 lat. Niepełnoletnie dzieci nie mogą otrzymać świadczenia wspierającego, ale ich rodzice i opiekunowie mają prawo do innych form wsparcia finansowego.
Jakie wsparcie przysługuje rodzicom niepełnoletnich dzieci z niepełnosprawnością?
Świadczenie pielęgnacyjne
To najbardziej popularna forma wsparcia dla rodziców opiekujących się niepełnoletnim dzieckiem z niepełnosprawnością. Od stycznia 2024 roku świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom sprawującym opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 lat legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Wysokość świadczenia w 2026 roku wynosi około 3386 złotych miesięcznie.
Uprawnieni do świadczenia pielęgnacyjnego to matka, ojciec, inne osoby z obowiązkiem alimentacyjnym oraz opiekun faktyczny dziecka, rodzina zastępcza, osoba prowadząca rodzinny dom dziecka.
Warunkiem otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zatrudnienia lub niezarobkowanie. Wniosek należy złożyć do ośrodka pomocy społecznej w gminie, w której mieszkasz.
Zasiłek pielęgnacyjny
To dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego lub samodzielne świadczenie dla dziecka z niepełnosprawnością. Zasiłek pielęgnacyjny wynosi ponad 200 złotych miesięcznie i przysługuje między innymi dzieciom z niepełnosprawnością do ukończenia 18 lat. Nie ma kryterium dochodowego i mogą go pobierać rodzice pracujący zawodowo. Wniosek należy złożyć do ośrodka pomocy społecznej.
Specjalny zasiłek opiekuńczy
To świadczenie dla opiekunów osób z niepełnosprawnościami, które nie spełniają warunków do świadczenia pielęgnacyjnego, na przykład ze względu na przekroczenie wieku emerytalnego lub pobieranie rent lub emerytur. Wysokość specjalnego zasiłku opiekuńczego wynosi około 760 złotych miesięcznie. Wniosek składa się do ośrodka pomocy społecznej.
Zasiłek rodzinny i dodatki do niego
Zasiłek rodzinny przysługuje rodzinom z dziećmi, których dochód nie przekracza określonego kryterium. Do zasiłku rodzinnego można otrzymać dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, a także dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Wnioski należy złożyć do ośrodka pomocy społecznej lub za pośrednictwem ZUS.
Co się zmienia, gdy dziecko kończy 18 lat?
Ukończenie przez dziecko 18 lat to moment, w którym system wsparcia zmienia się całkowicie. Od stycznia 2024 roku świadczenie pielęgnacyjne dla opiekunów przysługuje tylko do ukończenia przez dziecko pełnoletności. Po osiągnięciu 18 lat osoba z niepełnosprawnością może samodzielnie ubiegać się o świadczenie wspierające, które trafia bezpośrednio na jej konto, a nie na konto opiekuna. To realizacja zasady, że osoby dorosłe z niepełnosprawnościami same decydują o formie wsparcia i sposobie wykorzystania środków.
Jak przygotować się do zmiany?
Najważniejsze: zaplanuj złożenie wniosku do WZON z odpowiednim wyprzedzeniem. Osoba kończąca 18 lat może złożyć wniosek o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia do WZON jeszcze przed ukończeniem pełnoletności, jednak decyzja zostanie wydana dopiero po ukończeniu 18 lat. Cała procedura od złożenia wniosku do otrzymania decyzji może potrwać, dlatego najlepiej złożyć wniosek na kilka miesięcy przed 18 urodzinami.
Świadczenie pielęgnacyjne czy świadczenie wspierające – co wybrać?
Po przyznaniu osobie pełnoletniej świadczenia wspierającego, świadczenie pielęgnacyjne opiekuna zostaje automatycznie wstrzymane, ponieważ obie te formy pomocy wzajemnie się wykluczają. Przed złożeniem wniosku warto porównać kwoty obu świadczeń i wybrać korzystniejsze rozwiązanie finansowe dla rodziny.
Przykład: jeśli Twoje dziecko po ukończeniu 18 lat otrzyma od WZON 80 punktów, świadczenie wspierające wyniesie 1583 złotych miesięcznie. Obecne świadczenie pielęgnacyjne wynosi około 3386 złotych. W takiej sytuacji rodzina straci jeżeli zostanie złożony wniosek do ZUS o wypłatę świadczenia wspierającego. Jeśli jednak dziecko otrzyma 95 punktów, świadczenie wspierające wyniesie około 4353 złote – więcej niż świadczenie pielęgnacyjne.
Pamiętaj jednak, że świadczenie wspierające trafia na konto osoby z niepełnosprawnością, a nie opiekuna. Osoba dorosła może swobodnie dysponować tymi środkami, w tym przekazywać je rodzicom jako wkład w koszty opieki i utrzymania. To część filozofii samodzielności i samostanowienia osób z niepełnosprawnościami.
Podsumowanie
Niepełnoletnie dzieci z niepełnosprawnościami nie mogą otrzymać świadczenia wspierającego, ale ich rodzice i opiekunowie mają prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zasiłku pielęgnacyjnego oraz innych form wsparcia. Po ukończeniu przez dziecko 18 lat system zmienia się – świadczenie pielęgnacyjne dla opiekuna wygasa, a osoba pełnoletnia może ubiegać się o świadczenie wspierające. Kluczowe jest zaplanowanie złożenia wniosku do WZON z odpowiednim wyprzedzeniem, aby uniknąć przerwy w wypłacie wsparcia finansowego.
Czy można złożyć wniosek o świadczenie wspierające przed ukończeniem 18 lat?
Wniosek do WZON o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia można złożyć przed ukończeniem 18 lat, jednak decyzja zostanie wydana dopiero po osiągnięciu pełnoletności. Wniosek do ZUS o przyznanie świadczenia wspierającego można złożyć dopiero po ukończeniu 18 lat. Warto zaplanować złożenie wniosku do WZON na kilka miesięcy przed 18 urodzinami, aby decyzja była gotowa w okolicach pełnoletności i nie było przerwy w wypłacie wsparcia finansowego.
Czy rodzic może działać w imieniu pełnoletniego dziecka przy ubieganiu się o świadczenie wspierające?
Jeśli Twoje dorosłe dziecko jest ubezwłasnowolnione całkowicie lub częściowo, jako opiekun prawny ustanowiony przez sąd możesz składać wnioski w jego imieniu. Jeśli dziecko nie jest ubezwłasnowolnione, może udzielić Ci pełnomocnictwa do reprezentowania go w sprawach związanych ze świadczeniem wspierającym. Jeśli dziecko z powodu niepełnosprawności intelektualnej lub psychicznej nie jest w stanie samodzielnie podejmować decyzji, warto rozważyć ubieganie się o ustanowienie opieki prawnej przez sąd.