Głuchota nie przekreśla szans na świadczenie wspierające – ale sama w sobie nie wystarczy. Decydują punkty, które przyznaje Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności po ocenie realnych trudności w codziennym funkcjonowaniu. Jeśli zastanawiasz się, czy Ty lub Twój bliski możecie się kwalifikować – czytaj dalej. Odpowiadamy na najważniejsze pytania.
Co to jest świadczenie wspierające?
Świadczenie wspierające to stosunkowo nowe narzędzie finansowego wsparcia dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami. Zostało wprowadzone ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. i jest wypłacane od 1 stycznia 2024 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Co ważne – trafia bezpośrednio do osoby z niepełnosprawnością, nie do opiekuna.
Kto może się ubiegać o świadczenie wspierające?
Aby złożyć wniosek, należy spełnić łącznie kilka warunków. Osoba ubiegająca się o świadczenie musi przebywać na terytorium Polski, mieć ukończone 18 lat, posiadać ważne orzeczenie o niepełnosprawności oraz być obywatelem Polski lub innego kraju Unii Europejskiej bądź Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a w przypadku cudzoziemców z innych państw – posiadać dostęp do rynku pracy. Nie może też przebywać w placówce zapewniającej całodobową opiekę, takiej jak dom pomocy społecznej czy zakład opiekuńczo-leczniczy.
Kluczowy jest jednak jeszcze jeden warunek: decyzja wydana przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności (WZON), która musi przyznawać co najmniej 70 punktów poziomu potrzeby wsparcia. To właśnie ta liczba otwiera drogę do świadczenia. Samo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności – lekkim, umiarkowanym lub znacznym – nie wystarczy.
Osoba głucha a świadczenie wspierające – co decyduje o punktach?
Głuchota to niepełnosprawność, która realnie ogranicza codzienne funkcjonowanie. Jednak w systemie punktowym WZON nie ocenia się rozpoznania lekarskiego, lecz rzeczywisty wpływ niepełnosprawności na życie osoby – na komunikowanie się z otoczeniem, poruszanie się, samoobsługę, relacje społeczne, uczenie się, pracę.
Osoba głucha, która nie mówi lub komunikuje się wyłącznie językiem migowym, może uzyskać wysoką punktację w obszarze komunikacji. Jeśli do tego dochodzą trudności w poruszaniu się po nieznanym środowisku, problemy z korzystaniem z usług publicznych, ograniczenia w relacjach społecznych czy konieczność stałego wsparcia innej osoby w codziennych czynnościach – punkty mogą być znaczące.
Warto jednak wiedzieć, że samo posiadanie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z tytułu uszkodzenia słuchu nie gwarantuje uzyskania 70 punktów. Zdarza się, że osoba z głuchotą, która w innych obszarach funkcjonuje samodzielnie, nie osiąga progu uprawniającego do świadczenia wspierającego. Zdarza się też odwrotnie – głuchota połączoną z innymi schorzeniami lub znaczną zależnością od pomocy innych uzyskuje wynik znacznie powyżej progu. Dlatego tak ważne jest dokładne i rzetelne opisanie wszystkich trudności w kwestionariuszu samooceny składanym do WZON.
Jak uzyskać świadczenie wspierające – krok po kroku
Droga do świadczenia wspierającego składa się z dwóch etapów.
Pierwszym jest uzyskanie decyzji WZON. Wniosek o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia składa się do właściwego terytorialnie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Do wniosku dołącza się wypełniony kwestionariusz samooceny trudności w zakresie wykonywania codziennych czynności oraz dokumentację medyczną. Na tej podstawie skład orzekający ocenia poziom potrzeby wsparcia w skali od 0 do 100 punktów.
Drugim etapem jest złożenie wniosku do ZUS. Wniosek o świadczenie wspierające można złożyć wyłącznie elektronicznie – przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS), portal Emp@tia lub bankowość elektroniczną wybranych banków. Do złożenia wniosku potrzebny jest profil zaufany, e-dowód lub kwalifikowany podpis elektroniczny.
Ważny jest termin złożenia wniosku do ZUS: jeśli zrobi się to w ciągu 3 miesięcy od wydania decyzji WZON, świadczenie przysługuje z wyrównaniem od miesiąca, w którym złożono wniosek do WZON. Opóźnienie oznacza utratę wyrównania za czas oczekiwania.
Czy osoba głucha może otrzymać świadczenie wspierające – podsumowanie
Podsumowując, osoba głucha może otrzymać świadczenie wspierające, jednak o przyznaniu prawa do świadczenia nie decyduje sama diagnoza czy stopień niepełnosprawności, lecz rzeczywisty poziom potrzeby wsparcia oceniany przez WZON.
Kluczowe znaczenie ma wykazanie, w jaki sposób głuchota wpływa na codzienne funkcjonowanie – zwłaszcza w zakresie komunikacji, samodzielności i korzystania z życia społecznego. Dlatego przy składaniu wniosku warto szczegółowo opisać wszystkie trudności oraz dołączyć pełną dokumentację medyczną. Uzyskanie co najmniej 70 punktów otwiera drogę do świadczenia wspierającego wypłacanego przez ZUS, które może stanowić istotne wsparcie finansowe dla osób z niepełnosprawnością.
Czy osoba głucha na pewno dostanie świadczenie wspierające?
Nie ma automatycznej kwalifikacji. O przyznaniu świadczenia decyduje wynik oceny WZON – co najmniej 70 punktów. Komisja ocenia nie diagnozę, lecz realne trudności w codziennym funkcjonowaniu: komunikację, samodzielność, relacje społeczne, zdolność do poruszania się. Osoba głucha, u której niepełnosprawność znacząco ogranicza te sfery – szczególnie w połączeniu z innymi schorzeniami – ma realne szanse na uzyskanie progu.
Jak złożyć wniosek o świadczenie wspierające?
Wniosek do ZUS składa się wyłącznie elektronicznie – przez PUE ZUS, Emp@tię lub bankowość elektroniczną. Najpierw jednak trzeba uzyskać decyzję WZON z wynikiem co najmniej 70 punktów.
Ile wynosi świadczenie wspierające dla osoby głuchej?
Wysokość świadczenia wspierającego zależy od liczby punktów przyznanych przez WZON. Im wyższy poziom potrzeby wsparcia, tym wyższa kwota świadczenia. Wysokość wsparcia jest powiązana procentowo z rentą socjalną i może wynosić od kilkuset do kilku tysięcy złotych miesięcznie.