Świadczenie wspierające – jak obliczana jest punktacja?

Wiele osób z niepełnosprawnościami zadaje sobie pytanie, co tak naprawdę wpływa na liczbę przyznanych punktów potrzeby wsparcia. Jak to się dzieje, że osoba z znacznym stopniem niepełnosprawności potrafi uzyskać 64 punkty, a z umiarkowanym – 85. Dla jednej punkty stanowią przepustkę do kilku tysięcy złotych miesięcznie, dla innej – informację, że świadczenie wspierające w ogóle jej nie przysługuje. Jak komisja WZON dochodzi do konkretnego wyniku i czy można na niego wpłynąć? Odpowiedź na te pytania zmienia sposób, w jaki warto podejść do całego procesu.

Świadczenie wspierające – składowe punktacji

Przede wszystkim komisja Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności (WZON) sprawdza, czy osoba z niepełnosprawnością ma zdolność do samodzielnego wykonania czynności:

• w przypadku kiedy osoba nie jest w stanie samodzielnie wykonywać danej czynności otrzymuje 1 punkt,
• w przypadku kiedy osoba radzi sobie samodzielnie przy wykonywaniu danej czynności otrzymuje 0 punktów.

Następnie oceniany jest rodzaj wsparcia, gdzie wyróżniono cztery możliwości:

• wsparcie towarzyszące – konieczność asekuracji, nadzoru, towarzyszenia innej osoby (współczynnik 0,80),
• wsparcie częściowe – konieczność pomocy podczas wykonywania niektórych etapów czynności (współczynnik 0,90),
• wsparcie pełne – konieczność całkowitego wyręczenia osoby z niepełnosprawnością przez inną osobę lub technologię (współczynnik 0,99),
• wsparcie szczególne – konieczność całkowitego wyręczenia osoby z niepełnosprawnością przy użyciu wsparcia specjalistycznego (współczynnik 1).

W kolejnym kroku oceniana jest częstotliwość wymaganego wsparcia:

• czasami – sporadyczne wsparcie (współczynnik 0,50),
• często – dość częste wsparcie (współczynnik 0,75),
• bardzo często – częste wsparcie, w większości przypadków (współczynnik 0,95),
• zawsze – stała konieczność wsparcia, bez wyjątków (współczynnik 1).

Pod uwagę jest brana również waga czynności – każda czynność ma przypisaną określoną wagę punktową (wagi określa formularz stanowiący załącznik do rozporządzenia). Proces obliczenia punktów, to nic innego jak iloczyn wszystkich współczynników i wagi. Wygląda to następująco:

zdolność do samodzielnego wykonania czynności x rodzaj wsparcia x częstotliwość wsparcia x waga czynności = punktacja za daną czynność

32 obszary, 25 wyników – skąd bierze się końcowa liczba?

Komisja WZON ocenia funkcjonowanie osoby z niepełnosprawnością w 32 obszarach aktywności życiowej. Każdy z nich dotyczy konkretnej czynności – jedzenia, ubierania się, higieny osobistej, przemieszczania się, komunikacji, zarządzania codziennymi sprawami czy podejmowania decyzji.

Jednak do wyliczenia końcowego wyniku nie trafiają wszystkie 32 obszary. Brane pod uwagę jest 25 najwyżej punktowanych czynności. To ważne – oznacza bowiem, że obszary, w których osoba radzi sobie dobrze, nie obniżają wyniku końcowego. Liczy się to, gdzie trudności są największe.

Dla każdej z ocenianych czynności komisja WZON przypisuje wartość w skali od 0 do 4. Poniższa tabela pokazuje dokładnie jak należy czytać punktację z decyzji.

Suma punktów z 25 wybranych obszarów daje wynik końcowy w skali od 0 do 100. Wynik poniżej 70 punktów oznacza, że świadczenie wspierające nie przysługuje. Od 70 punktów wzwyż otwierają się kolejne progi świadczenia.

Kiedy warto się odwołać od decyzji WZON?

Od każdej decyzji WZON przysługuje prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Eksperci Votum Wsparcie regularnie wspierają osoby, które otrzymały zaniżoną punktację. Z praktyki wynika, że najczęstsze przyczyny zaniżonych wyników to zbyt ogólny opis trudności w kwestionariuszu samooceny PPW-K, ocena przeprowadzona w dzień „lepszego samopoczucia” oraz brak uwzględnienia zmienności stanu zdrowia i trudności, które nie są widoczne na pierwszy rzut oka.

Odwołanie ma sens – szczególnie gdy wynik oscyluje w pobliżu progu punktowego. Różnica jednego progu to nie tylko wyższa kwota świadczenia wspierającego dziś, ale wyższe wpłaty przez wszystkie lata pobierania wsparcia.

Podsumowanie

Punktacja WZON, od której zależy przyznanie świadczenia wspierającego, wynika z oceny funkcjonowania osoby z niepełnosprawnością w 32 obszarach życia, przy czym do końcowego wyniku branych jest 25 najwyżej ocenionych czynności. Każda z nich jest analizowana pod kątem samodzielności, rodzaju i częstotliwości wsparcia oraz wagi danej aktywności, a następnie przeliczana według określonego schematu. 

Suma punktów daje wynik w skali 0–100, gdzie próg 70 punktów decyduje o możliwości uzyskania świadczenia wspierającego. System skupia się na największych trudnościach w codziennym funkcjonowaniu, dlatego kluczowe jest ich rzetelne opisanie, a w razie zaniżonej oceny – rozważenie odwołania, szczególnie gdy wynik jest bliski progu.

Masz wątpliwości, jak opisać swoje trudności w kwestionariuszu WZON albo czy warto odwołać się od decyzji? Eksperci Votum Wsparcie pomogą Ci przygotować się do oceny i przejść przez cały proces – od wniosku do WZON, po wypłatę świadczenia wspierającego przez ZUS.