Decyzja komisji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (w skrócie WZON) może zadecydować o tym, czy otrzymasz świadczenie wspierające i ile będzie ono wynosiło. Różnica kilku punktów to nawet kilka tysięcy złotych miesięcznie! Dlatego rzetelne przedstawienie swojej sytuacji to podstawa sukcesu. W tym poradniku dowiesz się, jak skutecznie przygotować się do oceny komisji WZON i uniknąć najczęstszych błędów.
Czym jest świadczenie wspierające i ile wynosi?
Świadczenie wspierające to nowe świadczenie pieniężne dedykowane dla osób z niepełnosprawnością potrzebujących pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Przysługuje osobom pełnoletnim, które uzyskały decyzję komisji WZON ustalającą poziom potrzeby wsparcia. Od 1 stycznia 2026 roku minimalna liczba punktów uprawniająca do ubiegania się o przyznanie świadczenia wspierającego to 70 punktów.
Wysokość świadczenia wspierającego jest uzależniona od wspomnianych powyżej punktów potrzeby wsparcia:
- najniższe świadczenie wynosi 40% renty socjalnej przy 70-74 punktach (752 złotych miesięcznie),
- najwyższe świadczenie wynosi 220% renty socjalnej przy 95-100 punktach (4134 złotych miesięcznie).
Każdy przedział punktowy oznacza wyraźną różnicę w kwocie, dlatego tak ważne jest dokładne i szczegółowe przygotowanie się do oceny komisji WZON.
Jakie dokumenty należy przygotować na ocenę komisji WZON?
Komisja nie koncentruje się na diagnozach medycznych. Zespół ocenia przede wszystkim, jak schorzenie wpływa na Twoje rzeczywiste codzienne funkcjonowanie. Głównym dokumentem, na którym opierają się członkowie komisji WZON, jest kwestionariusz samooceny, stanowiący obowiązkowy załącznik do wniosku o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia (PPW). To w nim opisujesz swoje trudności w wykonywaniu 32 czynności życia codziennego.
Jak skutecznie wypełnić kwestionariusz samooceny?
Przy każdej z 32 czynności opisz dokładnie, jakie masz trudności i jakiego wsparcia potrzebujesz. Nie bagatelizuj swoich problemów. Opisz najgorszy typowy dzień, a nie ten, gdy wszystko układa się pomyślnie. Wskaż konkretnie, czy potrzebujesz wsparcia drugiej osoby, wsparcia technicznego w postaci sprzętu lub urządzeń, czy nadzoru i kontroli. Określ także częstotliwość tego wsparcia – na przykład codziennie, kilka razy dziennie, raz w tygodniu.
Im dokładniejszy opis, tym lepiej komisja WZON może ocenić rzeczywisty poziom potrzeby wsparcia. Zamiast pisać „mam trudności z poruszaniem się”, napisz „nie jestem w stanie przejść więcej niż 20 metrów bez przystanku z powodu silnego bólu, potrzebuję codziennej pomocy przy wchodzeniu po schodach, używam balkonika przy każdym wyjściu z domu”. Konkretność jest kluczowa.
Czego możesz się spodziewać podczas komisji WZON?
Posiedzenie komisji WZON wymaga osobistego stawiennictwa. Pamiętaj jednak, że z powodu swoich ograniczeń masz prawo poprosić o ocenę w miejscu zamieszkania. Zespół komisji nie składa się wyłącznie z lekarzy – są to specjaliści z różnych dziedzin, m.in.: fizjoterapeuci, psycholodzy, pedagodzy specjalni, pracownicy socjalni i pielęgniarki. Ich zadaniem nie jest analiza Twoich diagnoz medycznych, ale ocena, jak funkcjonujesz w codziennym życiu.
Podczas posiedzenia komisja WZON przeprowadzi wywiad i obserwację. Zadawane pytania będą dotyczyć codziennego funkcjonowania, korzystania z pomocy innych osób oraz używanego sprzętu pomocniczego. Zachowuj się naturalnie – komisja obserwuje także spontaniczne zachowania, takie jak sposób, w jaki siadasz czy poruszasz się w gabinecie.
Jeśli zwykle używasz sprzętu wspierającego (na przykład laski, balkonika czy wózka), zabranie go ze sobą i naturalne korzystanie z niego podczas oceny pomoże komisji WZON lepiej zrozumieć Twoje potrzeby. Nie próbuj „udowadniać” swoich możliwości. Jeśli coś jest trudne lub bolesne, powiedz to wprost.
Jak uzyskać świadczenie wspierające po decyzji komisji WZON?
Po otrzymaniu pozytywnej decyzji WZON z minimum 70 punktami, możesz złożyć wniosek o świadczenie wspierające do ZUS. Wniosek składa się wyłącznie elektronicznie przez Profil Informacyjny w systemie teleinformatycznym ZUS (PUE ZUS), portal Emp@tia lub bankowość elektroniczną.
Jeśli złożysz wniosek o świadczenie wspierające do ZUS w ciągu 3 miesięcy od dnia wydania decyzji WZON, będziesz mieć prawo do wyrównania za cały okres oczekiwania na decyzję. Oznacza to, że świadczenie przysługuje od miesiąca, w którym złożyłeś wniosek o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia do WZON.
Najczęstsze błędy podczas komisji WZON
Wiele osób traci punkty przez nieświadome błędy popełniane podczas uczestnictwa w posiedzeniu komisji WZON. Jednym z najczęstszych problemów jest zbyt ogólne opisywanie trudności w kwestionariuszu samooceny. Unikaj sformułowań typu „mam problemy z chodzeniem” – zamiast tego napisz dokładnie, ile metrów jesteś w stanie przejść, jak często potrzebujesz pomocy i jaki sprzęt wspomagający stosujesz.
Zbyt optymistyczne przedstawianie swojej sytuacji to pułapka, w którą wpadają osoby niechcące wyglądać na „zbyt narzekające”. Pamiętaj, że komisja WZON ocenia realne potrzeby wsparcia. Jeśli bagatelizujesz swoje trudności, możesz otrzymać niższą punktację niż ta, która faktycznie ci przysługuje.
Przygotowanie do komisji WZON – podsumowanie
Kluczem do uzyskania sprawiedliwej punktacji jest rzetelne i niezwykle szczegółowe przedstawienie własnej codzienności. Zamiast operować ogólnikami, należy skupić się na konkretnych przykładach i liczbach, które obrazują realne bariery w wykonywaniu podstawowych czynności. Niezwykle ważne jest, aby podczas oceny koncentrować się na funkcjonowaniu w gorsze dni, ponieważ tylko wtedy komisja WZON może dostrzec faktyczną skalę potrzebnego wsparcia. Szczerość oraz naturalne korzystanie ze sprzętu pomocniczego podczas posiedzenia stanowią fundament sukcesu, gdyż pozwalają specjalistom na obiektywną ocenę sytuacji, bez niepotrzebnego bagatelizowania trudności wynikających ze stanu zdrowia.