Świadczenie wspierające miało uprościć system wsparcia, jednak w praktyce wiele osób napotyka poważne trudności już na etapie procedury. Przewlekłe postępowania oraz błędy w ustalaniu punktów potrzeby wsparcia to tylko część problemów, które mogą realnie wpłynąć na sytuację osoby uprawnionej i jej bliskich.
Najczęstsze problemy przy świadczeniu wspierającym
Niestety, system przyznawania punktów potrzeby wsparcia nie działa idealnie. Pierwszy problem, na który mogą natrafić uprawnieni do świadczenia to opóźnienia w organizacji komisji ustalającej poziom punktów. Mimo że ustawowy termin wydania decyzji wynosi 3 miesiące, w praktyce oczekiwanie może sięgać nawet kilkunastu miesięcy. Wojewódzkie Zespoły do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nie były przygotowane kadrowo na liczbę wniosków, które otrzymały.
Drugi problem, który często pojawia się w przestrzeni publicznej to niedostatecznie rzetelne oceny punktów potrzeby wsparcia. Wiele osób skarży się na to, że same spotkania z komisją były zbyt krótkie, co uniemożliwia precyzyjną ocenę stanu funkcjonalnego we wszystkich aspektach. Co więcej, uprawnieni wskazują, że spotykają się z brakiem uwzględnienia specyfiki mniej widocznych rodzajów niepełnosprawności, na przykład neurologicznych czy intelektualnych. W rezultacie uprawnieni muszą zmagać się z zaniżoną punktacją, która nie odzwierciedla rzeczywistego poziomu niesamodzielności.
Zaniżona punktacja potrzeby wsparcia – co robić?
Jeśli uznasz, że przyznana punktacja jest za niska, masz prawo do wnioskowania o ponowne rozpatrzenie sprawy a jeśli się na taki krok zdecydujesz, obowiązuje cię 14 dniowy termin na złożenie wniosku. Termin liczymy od dnia doręczenia decyzji a sam wniosek powinien zostać złożony do tego samego WZON, który wydał pierwszą decyzję. Jeśli druga decyzja również Cię nie zadowala, pozostaje droga sądowa – możesz odwołać się do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
Kolizja świadczenia wspierającego ze świadczeniami opiekuńczymi
Jeśli opiekun osoby ubiegającej się o świadczenie wspierające pobiera obecnie świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy lub zasiłek dla opiekuna, decyzja o ubieganiu się o świadczenie wspierające wymaga dokładnej kalkulacji finansowej.
Trzeba pamiętać, że otrzymanie świadczenia wspierającego wiąże się z automatycznym wygaśnięciem świadczenia opiekuńczego opiekuna osoby uprawnionej. Co więcej, jeśli opiekun otrzymał już świadczenie za okres, w którym świadczenie wspierające zostało wypłacone, te pieniądze będą uznane za nienależnie pobrane i będą musiały zostać zwrócone.
Jak ograniczyć ryzyko zwrotu świadczeń?
Rodziny muszą przeprowadzić dokładną symulację, czy niższe świadczenie wspierające jest korzystniejsze niż utrata wyższego świadczenia pielęgnacyjnego. Jeśli już zdecydujesz się na wnioskowanie o świadczenie, wtedy we wniosku do ZUS możesz wskazać datę, od której chcesz uzyskać do niego prawo. Dzięki temu możesz zaplanować zmianę tak, aby okresy pobierania obu świadczeń się nie pokrywały i zminimalizować ryzyko zwrotu.
To strategiczna decyzja wymagająca przemyślenia. Nie spiesz się – policz dokładnie wszystkie opcje. W niektórych przypadkach opłaca się poczekać z wnioskiem o świadczenie wspierające, aż punktacja będzie wystarczająco wysoka, żeby zmiana była opłacalna.
Kiedy świadczenie wspierające nie przysługuje?
Ustawodawca przewidział sytuacje, kiedy świadczenie wspierające nie przysługuje. Po pierwsze, jeśli ubiegający się o świadczenie przebywa w instytucji zapewniającej całodobową opiekę i utrzymanie, takiej jak dom pomocy społecznej, zakład opiekuńczo-leczniczy lub zakład karny. W takich placówkach potrzeby życiowe powinny być już zaspokajane przez te instytucję.
Po drugie, jeśli ubiegający się o świadczenie jest uprawniony do świadczenia o podobnym charakterze lub świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką za granicą. Nie można podwójnie czerpać korzyści z różnych systemów wsparcia.
Po trzecie, jeśli ubiegający się nie spełnia warunku zamieszkiwania na terytorium Polski przez okres pobierania świadczenia – musisz mieszkać w Polsce, żeby otrzymywać polskie świadczenie.
Świadczenie wspierające a ubezpieczenia zdrowotne i społeczne
Osoba uprawniona do świadczenia wspierającego jest zgłaszana przez ZUS do ubezpieczenia zdrowotnego. To działanie automatyczne – nie ma potrzeby składania dodatkowego wniosku do ZUS. Jednak na przesłany wniosek, ZUS zgłosi do ubezpieczenia zdrowotnego także członka rodziny osoby uprawnionej. To istotna korzyść, zwłaszcza jeśli do tej pory opiekun nie był nim objęty.
Prawo do objęcia tymi ubezpieczeniami przysługuje tylko jednej osobie. Wnioski dotyczące objęcia opiekuna ubezpieczeniem należy złożyć wyłącznie w formie elektronicznej do ZUS. W przypadku zaprzestania spełniania warunków do objęcia ubezpieczeniem, należy poinformować o tym ZUS w terminie 7 dni.
Świadczenie wspierające może być realnym wsparciem, ale jego wybór i sposób przejścia przez procedurę mają długofalowe konsekwencje. Opóźnienia, zaniżona punktacja czy kolizja z innymi świadczeniami mogą znacząco wpłynąć na sytuację finansową osoby z niepełnosprawnością i jej bliskich. Dlatego przed złożeniem wniosku lub podjęciem decyzji o odwołaniu warto spokojnie przeanalizować swoją sytuację i skorzystać z pomocy doświadczonego eksperta, który pomoże ocenić ryzyka i wybrać najbezpieczniejsze rozwiązanie.
Czy mogę łączyć świadczenie wspierające z rentą lub emeryturą?
Tak, świadczenie wspierające jest niezależne od kryterium dochodowego i można je łączyć z innymi świadczeniami, takimi jak renta socjalna czy emerytura. To jedna z największych zalet tego wsparcia – nie tracisz innych uprawnień.
Co się stanie, jeśli nie złożę wniosku do ZUS w ciągu 3 miesięcy od wydania decyzji WZON?
Stracisz prawo do wyrównania świadczenia za cały okres oczekiwania na decyzję WZON. Świadczenie wspierające będzie przysługiwać dopiero od miesiąca złożenia wniosku do ZUS. To może oznaczać utratę kilkunastu tysięcy złotych, dlatego ten termin jest absolutnie kluczowy.
Czy mogę odwołać się od decyzji WZON, jeśli uważam, że punktacja jest za niska?
Tak, masz 14 dni na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do WZON. Od drugiej decyzji możesz odwołać się do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Sąd może dopuścić dowód z zeznań świadków lub powołać biegłego do ponownej oceny. Warto walczyć o każdy punkt, bo ma to realny wpływ na wysokość świadczenia wspierającego.