Wiele osób słysząc o świadczeniu wspierającym zastanawia się, gdzie złożyć wniosek i kto tak naprawdę przyznaje świadczenie wspierające: Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) czy Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności (WZON)? Odpowiedź brzmi: obie instytucje, ale w różnych momentach i każda ma swoją konkretną rolę. Zrozumienie tego podziału to klucz do sprawnego przejścia przez całą procedurę i uniknięcia opóźnień w uzyskaniu wsparcia finansowego.
Co to jest świadczenie wspierające i dlaczego warto o nie wnioskować?
Świadczenie wspierające to forma wsparcia finansowego skierowana bezpośrednio do dorosłych osób z niepełnosprawnościami, które potrzebują stałej pomocy w codziennych czynnościach. Otrzymane środki można przeznaczyć na opłacenie asystenta, rehabilitację, sprzęt medyczny czy inne usługi ułatwiające funkcjonowanie
Kluczową cechą tego świadczenia jest brak kryterium dochodowego. Nie liczy się tutaj, ile zarabiasz ani jakie masz oszczędności. Liczy się wyłącznie poziom Twojej niesamodzielności, wyrażony w punktach przyznanych przez specjalną komisję.
Jak uzyskać świadczenie wspierające – dwa odrębne etapy
Wielu osobom wydaje się, że wystarczy zgłosić się do ZUS i od razu dostać świadczenie. Nic bardziej mylnego. Procedura składa się z dwóch wyraźnie rozdzielonych etapów, a pominięcie któregokolwiek z nich uniemożliwia otrzymanie pieniędzy.
Najpierw musisz uzyskać decyzję od Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Dopiero gdy będziesz mieć w ręku ostateczną decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, możesz złożyć wniosek o świadczenie wspierające do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Bez decyzji WZON, ZUS pozostawi Twój wniosek bez rozpatrzenia.
Za co odpowiada WZON przy świadczeniu wspierającym?
WZON to pierwsza instytucja, z którą masz kontakt w sprawie świadczenia wspierającego. To właśnie WZON decyduje o tym, czy w ogóle otrzymasz pieniądze i ile ich dostaniesz. Jego zadania obejmują:
- Przyjmowanie wniosków o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia wraz z wypełnionym kwestionariuszem samooceny. W kwestionariuszu szczegółowo opisujesz trudności, jakie napotykasz w codziennym życiu – problemy z ubieraniem się, poruszaniem, przygotowywaniem posiłków czy komunikacją z innymi ludźmi.
- Przeprowadzanie oceny funkcjonalnej, która nie polega na analizie wyników badań czy dokumentacji medycznej. Komisja w WZON chce dowiedzieć się, jak radzisz sobie na co dzień. Zadaje pytania o samodzielność w podstawowych czynnościach, a nie o rozpoznania lekarskie.
- Przyznawanie punktów w skali od 0 do 100, które odzwierciedlają poziom Twojej potrzeby wsparcia. Od 2026 roku prawo do świadczenia wspierającego przysługuje osobom, które uzyskały co najmniej 70 punktów.
- Wydawanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, która stanowi podstawę do dalszych działań w ZUS. To właśnie ten dokument jest kluczowy dla całego procesu.
Jeśli nie zgadzasz się z liczbą przyznanych punktów, masz prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na tę czynność przeznaczono 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Warto z tego prawa skorzystać, jeśli uważasz, że komisja nie oceniła odpowiednio stopnia Twoich ograniczeń.
Za co odpowiada ZUS przy świadczeniu wspierającym?
ZUS wchodzi do gry dopiero w drugim etapie, gdy masz już decyzję WZON w ręku. ZUS nie ocenia samodzielnie Twojego stanu zdrowia ani nie zmienia liczby punktów ustalonych przez WZON. Zakres obowiązków ZUS obejmuje przyjmowanie wniosków o świadczenie wspierające, które można złożyć wyłącznie drogą elektroniczną przez PUE ZUS, portal Emp@tia lub bankowość elektroniczną.
ZUS wylicza kwotę świadczenia na podstawie liczby punktów przyznanych przez WZON. Świadczenie wynosi od 40% do 220% renty socjalnej, co oznacza, że osoby z największą potrzebą wsparcia mogą otrzymać ponad dwukrotność tej kwoty. ZUS wypłaca świadczenie na wskazane konto bankowe co miesiąc.
Ile wynosi świadczenie wspierające i od czego zależy jego wysokość?
Na to pytanie nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi. Wysokość świadczenia jest powiązana z rentą socjalną i podlega corocznej waloryzacji. To oznacza, że kwota rośnie automatycznie wraz ze wzrostem renty socjalnej. Konkretna kwota zależy od liczby punktów przyznanych przez WZON. Im wyższy poziom potrzeby wsparcia, tym wyższa część renty socjalnej Ci przysługuje.
Pamiętaj, że świadczenie wspierające możesz łączyć z innymi świadczeniami z ZUS, takimi jak renta czy emerytura.
Jeśli po uzyskaniu decyzji WZON Twój stan zdrowia ulegnie pogorszeniu, możesz złożyć nowy wniosek do WZON. W przypadku pogorszenia komisja może podwyższyć liczbę punktów, co przełoży się na wyższe świadczenie.
Świadczenie wspierające a ZUS – podsumowanie
Świadczenie wspierające to pomoc finansowa dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami, której wysokość zależy wyłącznie od stopnia niesamodzielności wyrażonego w punktach, a nie od dochodu. Aby je otrzymać, należy przejść dwuetapową procedurę: najpierw Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności (WZON) ocenia potrzebę wsparcia i wydaje kluczową decyzję. Dopiero po uzyskaniu decyzji WZON, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) przyjmuje wniosek elektronicznie, wylicza kwotę świadczenia (od 40% do 220% renty socjalnej) i zajmuje się wypłatą. ZUS nie ma uprawnień do oceny stanu zdrowia ani zmiany liczby punktów ustalonych przez WZON.